Achub cam Oscar – a phob dyn hoyw arall

Ychydig flynyddoedd yn ôl bûm yn ciniawa gyda chyfaill i mi, dyn hoyw o genhedlaeth fy rhieni. Roedd y priodasau cyntaf rhwng dau o’r un rhyw newydd ddigwydd ym Mhrydain. Amser i ddathlu a meddwl am y dyfodol oedd hi i’r rhan fwyaf, ond dal i fyw gyda chreithiau’r gorffennol oedd llawer un. Cynigiodd fy ffrind fynd â fi am dro i dafarn neilltuol. ‘Mynwent yr eliffantod’ oedd enw’r dafarn ar lafar gwlad, gan mai yno yr ymgasglai dynion hoyw oedrannus a fu’n gorfod byw rhan fawr o’u bywydau yn y dirgel. Dyma frodorion yr oes cyn ‘priodas gyfartal’, pan oedd rhyw rhwng dynion yn ‘anweddustra dybryd’ ac yn dwyn gwarth cyhoeddus a dedfryd o garchar. Am ganrifoedd lawer, mater i’r llysoedd eglwysig oedd gwrywgydiaeth. Perygl i’r enaid oedd e...