Arwyr Angof: Melville Richards

Bu llawer o sôn yn ddiweddar am y rhan sylweddol a chwaraewyd gan Bletchley Park yn ystod yr Ail Ryfel Byd. Mae delwedd y datryswr côd Alan Turing yn ymddangos ar y papur £50 newydd, bu Benedict Cumberbatch yn serennu yn y ffilm The Imitation Game (2014) yn seiliedig ar fywyd Turing, ac ym mis Ebrill eleni rhyddhawyd ffilm John Madden, Operation Mincemeat, sy’n ail-ddweud stori’r ‘Major William Martin’ ffuglennol, corff y dihiryn anffodus o Gymro â’r enw annhebygol Glyndwr Michael, ‘y dyn na fu erioed’, a ddefnyddiwyd yn hanes twyll strategol Prydain i gamarwain awdurdodau’r Almaen ynglŷn â bwriad y Cynghreiriaid i ymosod ar Sisili yn 1942. Ond beth am y dyrnaid o Gymry go iawn a gyfrannodd at y gwaith o drechu Natsïaid yr Almaen ym Mharc Bletchley drwy fod wrth galon gwasanaeth dirgel y wladwriaeth Brydeinig adeg y rhyfel? Dau ohonynt oedd yr ysgolheigion Cymraeg blaenllaw Idris Foster a Melville Richards.