Talcen caled Cefin
Mae angen tanysgrifio i weld holl gynnwys yr erthygl. Mae’n ddrwg gennym, ond mae’r cynnwys hwn ar gael…
Grym yr heniaith
Mae angen tanysgrifio i weld holl gynnwys yr erthygl. Mae’n ddrwg gennym, ond mae’r cynnwys hwn ar gael…
Llafur a cham cyntaf galar
Rhyfeddol, ond nid annisgwyl, yw sydynrwydd y modd y collodd y cyfryngau Llundeinig bob diddordeb yng ngwleidyddiaeth Cymru…
Dim gorffwys wedi’r chwyldro
Mae angen tanysgrifio i weld holl gynnwys yr erthygl. Mae’n ddrwg gennym, ond mae’r cynnwys hwn ar gael…
Llawer mwy na newid plaid
Mae ein colofnydd y mis hwn wedi gorfod llunio’i druth cyn i ganlyniadau etholiad 7 Mai gael eu…
Rhwng Putin a Trump
O Estonia i’r Almaen ac o wlad Pwyl i Norwy, mae gwleidyddion a dinasyddion yn ymgodymu â’r ffaith…
Peryglon gaddo’r byd
Mae angen tanysgrifio i weld holl gynnwys yr erthygl. Mae’n ddrwg gennym, ond mae’r cynnwys hwn ar gael…
Pendramwnwgl, tin dros ben…
Mae angen tanysgrifio i weld holl gynnwys yr erthygl. Mae’n ddrwg gennym, ond mae’r cynnwys hwn ar gael…
Gwlad y trethi uchel?
Yn sgil y gyllideb, bu cryn glochdar yn y wasg adain dde ynghylch trethi annheg ac afradlonedd honedig…
Dathlu’r cant drwy draethu’r gwir
Nid arbenigo’n unig ar wleidyddiaeth y presennol y mae ein colofnydd. Ef hefyd yw’r arbenigwr pennaf ar hanes…
Gall, fe all Reform ennill
Mae’r arolwg barn Cymreig diweddaraf yn gosod Plaid Cymru ar y blaen i Reform o ran bwriadau pleidleisio…
Gwylio tranc y Blaid Lafur Gymreig
Oni bai fod newid buan ac arwyddocaol yn y rhagolygon barn, mae pob argoel y bydd y Blaid…
Camau gwag Starmer – gwersi i Rhun
Ar ôl cipio mwyafrif anferthol yn yr Etholiad Cyffredinol flwyddyn yn ôl, mae llywodraeth Keir Starmer mewn dyfroedd…
Yr arolwg barn blwyddyn-i-fynd
Wrth ymateb i’r pôl piniwn diweddaraf am ganlyniadau etholiad nesaf y Senedd, mae ein colofnydd yn mentro rhagweld…
Y deddfu gwag ar dywod
Mae perygl gwirioneddol fod llawer o’r deddfu yn Senedd Cymru yn ymwneud â’r symbolaidd yn hytrach nag egwyddorion…
Prifysgolion Cymru – gellir, fe ellir atal y cwymp
Mae angen tanysgrifio i weld holl gynnwys yr erthygl. Mae’n ddrwg gennym, ond mae’r cynnwys hwn ar gael…
Gwleidyddiaeth Cymru wedi’r ‘Llw’
Mae angen tanysgrifio i weld holl gynnwys yr erthygl. Mae’n ddrwg gennym, ond mae’r cynnwys hwn ar gael…
Ymreolaeth i Loegr! – EVEL a Chymru
Drannoeth y bleidlais a setlodd, am y tro, ddyfodol cyfansoddiadol yr Alban, fe ymatebodd David Cameron drwy godi cwestiwn dyfodol cyfansoddiadol Lloegr. Rhag i unrhyw beth fynd ar goll yn y cyfieithiad, mae’r awdur yn cydio i gychwyn yn yr union eiriau a ddefnyddiodd Prif Weinidog Prydain. ‘I have long...
Ymateb i’r Refferendwm – Colli’r Frwydr, Ond Parhau Mae’r Rhyfel
Adroddiad llygad dyst i ddadrithiad nifer sylweddol o Albanwyr â’r wladwriaeth Brydeinig a’i sefydliadau – yn enwedig y BBC. Ac onid oes sail pur gadarn i’r ofnau a fynegodd yr awdur droeon yn y tudalennau hyn am rwystredigaethau hollol ddilys Lloegr?‘Do you think that the BBC is playing fair by...
Ceidwadaeth yn y Gymru Gyfoes
Gwleidyddiaeth ar ffurf opera sebon sy’n mynd â bryd yr awdur y mis hwn wrth iddo ddilyn y troeon diweddaraf yn helyntion a helbulon Teulu Ty Glas.(Nid dychmygol yw’r cymeriadau.) Reit, gadewch i mi weld a ydw i wedi deall y sefyllfa’n iawn… Mae Byron yn meddwl fod Nick wedi...
Cameron yng Nghymru: Carwyn Dan Warchae?
Cafodd Prif Weinidog Prydain a’i gwn bach yn y wasg Lundeinig fodd i fyw wrth i ddiffygion Llywodraeth Lafur Cymru ddod dan y lach. Ond onid oes lle i gredu mai gwrthgynhyrchiol fydd yr holl ymosodiadau hynny yn y diwedd? Ers rhai blynyddoedd ymunodd eich colofnydd â’r garfan frith honno...
Plaid Lafur yr Alban yn bradychu Cymru
Mae dogfen bolisi a gyhoeddwyd gan yr arweinyddiaeth Lafur yn yr Alban chwe mis i’r diwrnod cyn y refferendwm annibyniaeth yn brawf digamsyniol nad yw unoliaethwyr y blaid yn malio botwm corn am Gymru. Byddai eu cynllun sinigaidd i atal pleidlais ‘Ie’ yn peri niwed anferthol i Gymru. Yn ddiau...
Dinistrio’r Undeb er Mwyn Achub yr Undeb
A hithau’n flwyddyn y refferendwm annibyniaeth, mae gwleidyddion y pleidiau unoliaethol yn Lloegr wedi bod yn dyrchafu eu llygaid – a’u lleisiau – i’r Alban. Ond ai rhwystr yn hytrach na chymorth i achos Prydeindod fydd ymyrraeth Llundain yn y pen draw? Ai unoliaethwyr Lloegr fydd yn chwalu’r Undeb? Ganol...
Papur Arholiad Plaid Cymru
Anodd tynnu cast o hen geffyl, meddai’r ddihareb. Hyd yn oed wrth sgwennu i Barn, parhau i osod cwestiynau arholiad mae’r Athro’n ei wneud. Ac fe gaiff cabinet newydd Leanne Wood ei sylw hefyd. Nhw, wedi’r cyfan, fydd yn gorfod dod o hyd i atebion tyngedfennol yn 2016.
Refferendwm Rhif 4? – Gallai Ddod Yn Gynt Na’r Disgwyl
Barn sylwebyddion gwleidyddol Cymru yw mai tân siafins oedd cyhoeddiad Cameron a Clegg y caiff Cymru gyfrifoldeb dros dreth incwm yn amodol ar refferendwm eto fyth. Go brin, meddid, y byddai Llywodraeth Cymru yn mentro cynnal un. Ond efallai na fydd dewis arall ganddi ...
Codi Cenedl: Creu Cyfansoddiad
Mae’r awdur yn croesawu’r adroddiad sy’n galw am gynyddu nifer yr Aelodau Cynulliad o 60 i 100. Ond mae angen gwneud mwy na hynny i ddod â gwir ddemocratiaeth ac atebolrwydd i Gymru. Mae’n debyg ein bod ni’r Cymry ar un adeg yn giamstars am ysgrifennu cyfansoddiadau. Dwn i ddim...
Ysu am Etholiad
Efo blwyddyn a hanner i fynd tan yr etholiad cyffredinol Prydeinig nesaf, mae’r pleidiau – a’r sylwebyddion academaidd a newyddiadurol – yn ymbaratoi ar gyfer brwydr na fu ei thebyg yn hanes gwleidyddol yr ynysoedd hyn o fewn cof y mwyafrif llethol ohonom. Mae’r gêm yn mynd i newid –...
Saunders: “Mae rhywbeth amdanat ti…”
Dim ots beth yw’r gwirionedd, pedlerir o hyd y myth mai Ffasgydd oedd Saunders Lewis. Cyhoeddodd yr awdur lyfr yr haf hwn yn gwadu’r cyhuddiad. Ond "peidied â gadael i’r ffeithiau ddifetha’r stori" yw agwedd pobol a ddylai wybod yn well – yn eu plith haneswyr Cymreig o fri. A hithau...
Yr Ymerodraeth Yn Taro ‘Nôl…
Er ei fod yn ymatal rhag cyffelybu David Jones i Darth Vader, mae’r awdur yn gweld tebygrwydd rhwng ymgais Ysgrifennydd Cymru i’n clymu’n dynnach wrth Loegr a’r dial a gafwyd yn ail ffilm y gyfres Star Wars. Ond nid Jones gaiff ei ffordd y tro hwn...
Cymru ac Ewrop: Rhwng y Cwn a’r Brain…
1973–2013. Bu Cymru yn Ewrop ers deugain mlynedd i eleni. Nid ydym yn rhannu ewrosgeptiaeth gynyddol Lloegr. Ond pan ddaw – ac fe ddaw – refferendwm ar aelodaeth Prydain o’r Undeb Ewropeaidd, llais negyddol Lloegr fydd yn cario’r dydd. A lle fydd hynny’n gadael Cymru?
UKIP: Plaid Genedlaethol Lloegr
Wrth ddarogan y bydd UKIP yn gwneud yn dda yn etholiadau Mai yn Lloegr, mae’r awdur o’r farn fod twf y blaid honno yn arwyddo newid hollol sylfaenol yng ngwleidyddiaeth y Saeson. Mae’r ysgrif hon yn cynnwys gwybodaeth a ddatgelir am y tro cyntaf ar dudalennau Barn yn unig.
Llafur Ofer David y Tori
"Digon i godi’r felan ar yr anorak cyfansoddiadol mwyaf"yw disgrifiad yr awdur o dystiolaeth Llywodraeth Llundain i Gomisiwn Silk. Ond er mai atal twf y Wladwriaeth Gymreig yw bwriad David Jones nid yw’n dilyn o gwbl mai dyna fydd yn digwydd.
Unoliaethwyr Cenedlaetholgar Cymru
Dal i ymchwilio i briodoldeb ymestyn pwerau Cynulliad Cenedlaethol Cymru y mae Comisiwn Silk.Ond y mis hwn disgwylir i Gomisiwn McKay adrodd ar statws Lloegr o fewn Ty’r Cyffredin mewn Prydain ddatganoledig. Cychwynna’r awdur gyda’r ffaith mai’r Democratiaid Rhyddfrydol fu’n gyfrifol am sicrhau parhad gorgynrychiolaeth Cymru yn San Steffan.Afraid dweud...
“Gwell Cymraeg slac na Saesneg slic…”
Wrth ymateb i’r hyn a ddatgelodd y Cyfrifiad am sefyllfa’r iaith Gymraeg mae Athro Gwleidyddiaeth Cymru a Chyfarwyddwr Canolfan Llywodraethiant Cymru, Prifysgol Caerdydd, yn tynnu cymhariaeth annisgwyl rhwng gweithredoedd yn Llyn a Belffast. Mae’n cychwyn efo llinell o farddoniaeth gyfoes, llinell y bydd yn ychwanegu ati ar derfyn ei ysgrif....
Ar Y Groesffordd – Dyfodol Datganoli
Bu misoedd yr hydref yn rhai pwysig o ran gwleidyddiaeth Cymru. Prin y bu wythnos lle na welwyd rhyw ddatblygiad neu’i gilydd, boed hynny’n draddodi araith arwyddocaol, rhyddhau adroddiad hirddisgwyledig neu gyhoeddi dyfarniad llys pwysfawr. O ganlyniad i hyn oll daw’n gynyddol amlwg beth yw’r opsiynau sydd o’n blaenau –...
‘Dyfodol i’r Iaith’
Mae’r awdur, sy’n un o gyfarwyddwr y mudiad iaith newydd Dyfodol i’r Iaith, yn dadlau dros chwyldro yn y modd yr eir ati i hyrwyddo’r Gymraeg. Ond mewn Cymru ddatganoledig, nid yr un yw dulliau chwyldro’r ganrif hon â’r dulliau y mae Cymdeithas yr Iaith yn glynu atyn nhw.
Camu i’r Goleuni o Gysgod Breivik
O’i gartref yn Norwy anfonodd yr awdur y darlun dadlennol hwn o genedl yn cofleidio ei gwerthoedd gwâr yn dilyn carchariad y terfysgwr hiliol Anders Behring Breivik. Mae’n ddydd Sul digon cyffredin ym Medi ar benrhyn Nesodden; llain o dir coediog sy’n wynebu dinas Oslo dros ddyfroedd cysgodol y fjord....
Fflam Unoliaethol yr Olympics – neu dân siafins?
A heip Gemau Olympaidd Llundain yn hollbresennol dros yr haf, mae rhai’n llawenhau ac eraill yn ofni bod y cwlwm sy’n dal gwledydd Prydain yn sownd yn ei gilydd yn dynnach bellach nag y bu ers cenedlaethau. Ond ai dyna’r gwir?
Carwyn: Darlunio Dyfodol Cymru a Phrydain
Fyth ers i Ron Davies draddodi darlith (yn harddwch Gregynog) yn disgrifio datganoli fel ‘proses nid digwyddiad’, mae un cwestiwn amlwg wedi parhau heb ei ateb, sef proses yn arwain at beth?
Ethol Leanne – Cam Beiddgar
Cafodd Leanne Wood fuddugoliaeth ysgubol ond mae sawl her aruthrol yn ei hwynebu fel arweinydd newydd Plaid Cymru. ‘If you really want to get on in the Blaid [noder, byth "Plaid"] you need to be a perpetual learner. That way, as long as you’re making the effort to learn, Welsh...
Addoli Ddoe ar Draul Heddiw
Wedi’r cadarnhad diweddaraf bod y Gymraeg yn parhau i golli tir yn frawychus o gyflym – sef y newyddion o gyfeiriad Bwrdd yr Iaith bod 3,000 y flwyddyn yn llai o siaradwyr Cymraeg rhugl – mae cwestiwn syml yn codi. Yn wyneb yr argyfwng sy’n parhau o ran sefyllfa’r Gymraeg...
Camu ’Mlaen: Adfywio Plaid Cymru. Go brin!
Wedi iddo ennill ei fuddugoliaeth dila yn y ras am arweinyddiaeth y Blaid Lafur, fe aeth Ed Miliband gam ymhellach.
Lloegr yn deffro
Wrth i ddraig wen Lloegr ymysgwyd o’r trwmgwsg a gydiodd ynddi am ganrifoedd wrth iddi swatio dan gwrlid cysurus Prydeindod, y perygl mawr fyddai mai ni, bobl fychan yr ymylon, fyddai’n dioddef. Os deuai datganoli buan byddai’r Saeson yn dechrau ffromi yn wyneb yr anghysondebau a’r anghyfiawnderau amlwg sy’n codi...
Pwy sy’n ‘delifro dros Gymru’?
Beth oedd ym mhen Keith Davies, Aelod newydd Llanelli, pan ymddangosodd ar rifyn diweddar o CF99 i nodi ei siom na fydd y Comisiwn newydd ar ddatganoli
Cymru, Lloegr a ….Phontypridd
Disgrifiwyd AS Pontypridd fel y praffaf o’r to newydd o Aelodau Llafur Cymreig yn San Steffan. Ond – yn anghredadwy – mae o’n cynnig yr un atebion cyfansoddiadol yn union â llywodraeth Cameron a Clegg.
Anfadwaith Utøya
Ar yr ail ar bymtheg o Fai – y syttende Mai chwedl y brodorion (mae’r ynganiad Cymraegyn ddigon agos ati) – bydd Norwy’n dathlu eidiwrnod cenedlaethol. Ers degawd a mwybellach rwyf wedi cael dathlu yn eu cwmni ac nid yw’rwefr yn pylu dim.
For Wales See Scotland
Dyrchafwn ein llygaid tua’r Alban. Ai oddi yno y daw cymorth i’r rhai yng Nghymru sydd am weld proses datganoli’n parhau? Oddi yno yn sicr y daw anghysur ac amhendantrwydd presennol Carwyn Jones.
Canmoler Carwyn – Ond Mae Pum Mlynedd Hynod Anodd O’i Flaen
Fe ddychwelodd Nick Bourne at yr un ansoddair gryn hanner dwsin o weithiau yn ystod y talwrn arweinyddol olaf a ddarlledwyd yn hwyr y nos tua diwedd ein hymgyrch etholiadol ddiweddar. Yr oedd cyn-arweinydd y Torïaid Cymreig am i ni ddeall fod Carwyn Jones yn complacent.
Mochyn Pinc Sydd Wedi Marw
Dadleuir yma bod y bleidlais ‘Ie’ ddigamsyniol a gafwyd yn refferendwm y mis diwethaf yn gam gwirioneddol arwyddocaol ar daith gyfansoddiadol y genedl Gymreig. Nid yr un bellach yw natur y berthynas rhwng Cymru a’r Wladwriaeth Brydeinig.
Cer i Graffu
Dros Gymru’n gwlad dyrchafwn gri... Er mwyn y Tad gawn ni gytuno na fyddwn ni byth, byth eto’n cynnal refferendwm diangen?
Beth yw Buddugoliaeth?
Wfft i’r holl dywydd garw ’ma! I ni’r anoraciaid gwleidyddol mae’r rhagolygon ar gyfer 2011 yn fendigedig.
Nid Carwriaeth Ond Partneriaeth Gadarn
Serch hynny, i’r rhai ohonom sy’n ymddiddori yn y pethau hyn, mae’r gwahaniaethau, yn arbennig yn y modd y mae’r ddwy glymblaid yn gweithredu, mor drawiadol nes eu bod yn haeddu trafodaeth.
Llafur – plaid Kinnock unwaith eto?
‘I’ve got my party back’: ymateb cofiadwy Neil Kinnock i fuddugoliaeth Ed Miliband yn y ras am arweinyddiaeth y Blaid Lafur Brydeinig.
“Tyrd yn ôl, Peter Hain…”
Er ei fod bellach wedi hen golli ei le fel Ysgrifennydd Cymru, mae Peter Hain yn parhau’n ddylanwad llawer mwy pwysfawr ac arwyddocaol ar wleidyddiaeth ein gwlad na’i olynydd.
Llywodraeth Lloegr a Diwedd Prydeindod
Mae canlyniadau’r Etholiad Cyffredinol yn tanlinellu’r newid y mae datganoli wedi ei wneud i’r Deyrnas Gyfunol. Os yw’r gair Cyfunol yn briodol bellach...
Hen Wlad Fy Nhadau’n Wynebu Newidiadau
Serch y difyrrwch, rhaid cyfaddef bod sawl gwedd ar yr ymgyrch bresennol yn codi’r felan arnaf.
Yr Ornest
"Dave" y paffiwr ifanc yn y gornel las a enillodd y rowndiau cynnar. Erbyn hyn, fodd bynnag, mae Brown, yr hen focsar o’r gornel goch, yn ergydio’n galed. Ond pwy sy’n dal i fwrw ei chysgod dros y cylch?... A minnau bellach yn byw nid nepell o stadiwm athletau Lecwydd...
Blwyddyn Dyngedfennol i Blaid Cymru
Trwy hawlio mai hwn fydd yr Etholiad Cyffredinol mwyaf llwyddiannus o ddigon yn ei hanes, mae’r Blaid wedi ei rhoi ei hun mewn sefyllfa lle byddai ennill pum sedd yn ddim mwy na boddhaol. A beth am y refferendwm...?
Drama mewn Dwy Act
Adroddiad Confensiwn Cymru Gyfan Dadleuir fod Syr Emyr Jones Parry a’i Gomisiwn yn llygad ei le yn rhoi’r flaenoriaeth i’r angen am lunio a gweithredu "Cyfraith Cymru." Ond mae’r Comisiwn hefyd wedi creu problemau dyrys i Lafur – ac yn sicr i Blaid Cymru.
Bwyell Cameron
Mae David Cameron â’i fryd ar leihau’r nifer o aelodau seneddol yn Nhy’r Cyffredin dan gochl arbed arian. Byddai hynny hefyd yn fanteisiol yn etholiadol i’r Ceidwadwyr. Beth tybed fyddai effaith hynny ar Gymru? Nid ar ein cynrychiolaeth yn San Steffan yn unig, ond yn y Cynulliad yn ogystal.
Y Torïaid – Cwbl anghymwys i lywodraethu
Mae’r awdur, Cyfarwyddwr Canolfan Llywodraethiant Cymru, yn gwaredu wrth feddwl bod y Ceidwadwyr yn debygol o ffurfio’r Llywodraeth nesaf yn San Steffan. Byddai’r dirwasgiad presennol wedi bod yn llawer iawn gwaeth, dadleua, petai David Cameron wedi bod wrth y llyw.
Cymru fel ‘rhanbarth’ Ewropeaidd
Barn yw’r cyhoeddiad cyntaf i ddatgelu cynnwys arolwg manwl o agweddau trigolion "rhanbarthau" Ewrop tuag at eu gwladwriaethau a thuag at yr Undeb Ewropeaidd.
Dyfodol Llafur: plaid ranbarthol, nid cenedlaethol?
Un o fân ryfeddodau canlyniadau’r etholiadau Ewropeaidd yw enwau’r ddwy blaid honno. Y prif bennawd, wrth gwrs, a hynny’n gwbl naturiol felly, oedd buddugoliaeth y Ceidwadwyr.
Ar ôl Rhodri
Mae’n anodd gorbwysleisio pwysigrwydd Rhodri Morgan. Bydd ei ymddeoliad yn cau pennod ffurfiannol yn hanes gwleidyddol Cymru.
Cymru las?
Mae ymchwil newydd herfeiddiol yn awgrymu mai dinistr a gwae sy’n aros Llafur yng Nghymru pan ddaw’r etholiad cyffredinol nesaf. Ond pwy fydd yn disodli Llafur? Mae’r ateb yn syfrdanol...
Ymlaen at Refferendwm?
Ddaru hynny ddim cymryd yn hir, naddo? Pan gyflwynwyd cyfundrefn ddeddfwriaethol newydd ar gyfer y Gymru ddatganoledig gwta ddeunaw mis yn ôl, roedd ’na ambell un ohonom eisoes yn darogan y byddai’r ....
Dim dyfodol i’r Coleg Ffederal
A minnau’n rhannu cred greiddiol a di-sigl Dafydd Glyn Jones ym mhwysigrwydd addysg brifysgol cyfrwng Cymraeg i ddyfodol yr iaith, ac yn parchu’n fawr iawn ei arweiniad ynglyn a’r mater, teimlaf ei fod yn haeddu ymateb.
Brendan Behan, Rhodri Glyn a Realpolitik
Nid dyma’r tro cyntaf i ffigyrau blaenllaw yn y Blaid ddefnyddio colofnau Golwg i bregethu efengyl undod a disgyblaeth.