A’r enillydd yw…
Tybed faint ohonoch chi fydd yn synnu nad yw enw Nicole Cooke yn uwch yn y betio? Fe enillodd y Gymraes yr aur ym Meijing, aur cynta’ tîm Prydain yn y Gemau, cyn ychwanegu coron pencampwriaethau’r byd.
15 Rhagfyr 2008
Petai Baby P wedi byw…
Yr adeg yma o’r flwyddyn, mae’r rhai ffodus yn ein plith yn crafu pen dros benderfyniadau hollbwysig yr Wyl, megis: Ai Nintendo DS Lite lliw coch ynteu wyrdd ddyla’ Siôn Corn roi yn ei sach eleni?
10 Rhagfyr 2008
Y Ddrama Na Sgwennodd Ionesco
Diddorol iawn oedd sylwadau Gareth Miles yn Barn mis Mehefin ynglyn â’r helynt a fu yng Nghaerfyrddin ’nôl yn 1964 yng Ngwyl Cymdeithas Ddrama Myfyrwyr Cymru.
10 Rhagfyr 2008
Bala, Berwyn a bwdaeth
Profiad rhyfedd yw cyfweld perthynas agos. Ydi, mae Glyn Baines yn ewythr. Mae gwneud cyfweliad o’r fath yn brofiad cartrefol a chwithig yr un pryd.
10 Rhagfyr 2008
Awdurdod yr Eglwys
Dwn i ddim faint o ddarllenwyr Barn fydd ag unrhyw ddiddordeb yn yr erthygl yma gan mai mater ymddangosiadol fewnol i’r Eglwys Anglicanaidd ydyw; hynny, a chofio hefyd fod grym crefydd yn treio’n enbyd yng Nghymru.
10 Rhagfyr 2008
Y Teigr Celtaidd?
Fe ddaethom i fyw fel teulu bach i Droichead Nua, neu Newbridge, yn swydd Kildare ym 1999. Tref fechan ddeng milltir ar hugain i’r de o Ddulyn yw hon, ar gyrion gwastadedd y Curragh, cartref i gae rasio ceffylau enwocaf Iwerddon, a chartref barics y fyddin Wyddelig.
10 Rhagfyr 2008
Y Brifwyl – Digon yw Digon
Y tro hwn, fodd bynnag, mae gen i amheuon ynglyn â chais diweddaraf awdurdodau’r Eisteddfod am arian ychwanegol.
10 Rhagfyr 2008
Ymlaen at Refferendwm?
Ddaru hynny ddim cymryd yn hir, naddo? Pan gyflwynwyd cyfundrefn ddeddfwriaethol newydd ar gyfer y Gymru ddatganoledig gwta ddeunaw mis yn ôl, roedd ’na ambell un ohonom eisoes yn darogan y byddai’r ....
10 Rhagfyr 2008
Noddi Cylchgronau
Gwelodd y flwyddyn hon gryn drafod ar hynt a helynt y wasg Gymraeg ar dudalennau’r cylchgrawn hwn, a gwn fy mod wedi neilltuo sawl colofn olygyddol i drafod y pwnc.
10 Rhagfyr 2008
ganDyfrig Jones
Oblegid ein plant…
Dwi’n sdîlio’n hun wrth sgwennu hwn, ac yn pwysleisio ar y dechra fel hyn nad ydw i’n galw am gau yr un ysgol, boed fawr neu fach, yn wych neu’n wachul.
12 Tachwedd 2008
ganBeca Brown
Pleidlais Americanwr
Gellir dweud rhywbeth tebyg am Geidwadwyr Prydain; nid ydynt yn geidwadol yn yr ystyr Americanaidd.
12 Tachwedd 2008
ganChris Cope
Popeth yn Gymraeg
Rhyw syllu ar fy mogail fy hun a chwalu meddyliau a wnawn. O edrych o gwmpas y trawstiau a’r décor glân a chwaethus yn y goleuni gwan cofiwn am y cyfarfodydd cynnar hynny pan...
12 Tachwedd 2008
ganHefin Wyn
Butch, Sundance a’r Wladfa
Efo gaucho’n marchogaeth y gorwel mae gweld enw teulu ap Iwan ar fynedfa yn Nant y Pysgod, Cwm Hyfryd yn eich cydio yn y gorffennol.
12 Tachwedd 2008
Dim dyfodol i’r Coleg Ffederal
A minnau’n rhannu cred greiddiol a di-sigl Dafydd Glyn Jones ym mhwysigrwydd addysg brifysgol cyfrwng Cymraeg i ddyfodol yr iaith, ac yn parchu’n fawr iawn ei arweiniad ynglyn a’r mater, teimlaf ei fod yn haeddu ymateb.
12 Tachwedd 2008
Senedd, nid arwisgiad
Mae nifer o bobl yn credu ei bod yn anochel y bydd y Tywysog William, yn hwyr neu’n hwyrach, yn cael ei arwisgo yn Dywysog Cymru.
12 Tachwedd 2008
Is-etholiad Glenrothes
Fe fydd rhai ohonoch yn cofio i mi ymweld a'r Alban llynedd, er mwyn adrodd ar ymgyrch yr SNP yn etholiadau seneddol.
7 Tachwedd 2008
ganDyfrig Jones
Americanwr oddi cartref
Ta beth, rydw i'n ysgrifennu atoch chi oherwydd chi yw'r unig un rydw i wedi ei weld ar y teledu.
7 Hydref 2008
ganChris Cope
Rhwng Cwsg ac effro
Dyna’r math o sefyllfa sy’n cael ei phortreadu yn nofel newydd Meg Wolitzer, The Ten Year Nap, lle mae Amy, Jill, Roberta a Karen yn ymlafnio efo’u ‘rhyddid’ newydd ar ôl deng mlynedd o fagu plant.
7 Hydref 2008
ganBeca Brown
Saunders, Gwynfor a Gadaffi
Cyn 1967, yn ôl D Tecwyn Lloyd, ‘bychan iawn [oedd] gwybodaeth y trwch o Gymry Cymraeg am unrhyw Iddewon diweddarach na rhai’r Testmanent Newydd.’
7 Hydref 2008
Ffiniau, Dewi Z Phillips
Beth sy’n nodweddu’r gyfrol fywiol, felly? Yn gyntaf oll, agosrwydd. Un agos-atom yw’r awdur; hynny yw, y mae’r person sy’n athronyddu lawn mor amlwg â’i athroniaeth.
7 Hydref 2008
ganTudur Hallam
Hawl i’r Gymraeg
Cyflwyna’r awdur dadansoddiad cyfreithiol ei naws o statws y Gymraeg, a hynny wedi ei osod yng nghyd-destun statws ieithoedd lleiafrifol ar draws y byd.
7 Hydref 2008
Cymru Fach
Doeddwn i ddim yn siwr, dau funud ar ôl dechrau gwylio ffilm Cymru Fach, ai ffodus neu anffodus oedd fy sefyllfa.
7 Hydref 2008
Golygyddol – Tir Glas Cymru
Nid llywodraeth leol yw’r pwnc trafod difyrraf dan haul. Mae gwasanaethu ar Gyngor Gwynedd wedi dysgu hynny i mi dros yr ychydig fisoedd diwethaf.
7 Hydref 2008
ganDyfrig Jones
Hawl i’r Gymraeg?
Mae’n bur debyg mai’r lle naturiol i gychwyn yw drwy dy longyfarch di. Pleser o’r mwyaf ydi gweld llyfr fel hwn yn cael cymaint o sylw poblogaidd.
7 Hydref 2008
Yn ol i’r 70au
Mae’r ysgrifen ar y mur, ac un gair sydd yno’n fawr ac yn fras: chwyddiant. Mae ynganu’r term yn ddigon i anesmwytho’r rhai ohonom sy’n cofio’r 1970au, pan oedd prisiau’n codi hyd at 27% y flwyddyn, a Phrydain yn gorfod troi at yr IMF i gadw’r wlad allan o’r coch.
26 Gorffennaf 2008
Dirgelwch y Cryman
Wyddoch chi am y teimlad hwnnw a ddaw weithiau wrth ddarllen gwaith rhywun arall – yn sydyn mae’r awdur yn disgrifio eich union brofiad chi, yn mynegi eich meddyliau chi.
26 Gorffennaf 2008
Gwres yr haf
Gan nad oes unrhyw sicrwydd eto eleni y gwelwn ni’r haul yn taro’n boeth, dwi wedi penderfynu mai gwastraff amser ac egni yw hel meddyliau am hasls yr haf.
25 Gorffennaf 2008
ganBeca Brown
Strategaeth Addysg Gymraeg
O’r holl ymrwymiadau a geir yn y cytundeb clymbleidiol Cymru’n Un, diau fod nod creu Strategaeth Addysg cyfrwng Cymraeg genedlaethol ymhlith y rhai mwyaf hirddisgwyliedig.
24 Gorffennaf 2008
Hanner Groeges yng Nghaerdydd
Beth amser yn ôl, bûm mewn cynhadledd lle cwrddais â menyw a oedd â chyfenw Groegaidd.
24 Gorffennaf 2008
Eisteddfodau bychain
Eisteddfod fach Ceidio. Dau o’r gloch y bore, a waliau’r hen gapel yn chwys diferol dan sang y cystadlu.
23 Gorffennaf 2008
‘Steddfod yn y ddinas ’78
‘Steddfod yn y ddinas.’ Dyna ddisgrifiad yr egin artist rhyngwladol Geraint Jarman o gyffro Eisteddfod Caerdydd 1978. Roedd yr wyl yn ymweld â’i gynefin concrit yn Llanedeyrn, safle a oedd yn dipyn gwahanol i fangre gwledig arferol yr Eisteddfod Genedlaethol.
23 Gorffennaf 2008
ganHefin Wyn
Ffiniau
Pan fu farw’r Athro Dewi Z.Phillips yn llyfrgell Prifysgol Cymru, Abertawe ar 25 Gorffennaf 2006, collodd Cymru athronydd gyda’r disgleiriaf a faged ganddi erioed.
23 Gorffennaf 2008
O’r Alban – Ymadawiad Alexander
Er mai Jamieson sydd wrth y llyw am y tro, mae trafodaeth frwd ynglªn â phwy ddylai arwain y blaid yn barhaol.
23 Gorffennaf 2008
Straeon Gwerin Ardal Eryri – J.O. Huws
Ar y pegwn arall mae gennych y llyfrau sy’n hynod ddifyr, ond heb fawr o ddylanwad na dyfodol.
23 Gorffennaf 2008
ganDyfrig Jones
Gwerin Gwlad
Saith ysgrif sydd yn y gyfrol gyntaf, a chwe ysgrifwr yn gyfrifol amdanynt. Cawn ddwy ysgrif o waith y Dr Brynley F. Roberts, Cyn-Lyfrgellydd Llyfrgell Genedlaethol Cymru, un ar Edward Llwyd, Arloeswr Casglu Llên Gwerin a’r llall ar Cadrawd, sef Thomas Christopher Evans (1846-1918), gwr a elwir yn Ddyn y Filltir Sgwâr.
23 Gorffennaf 2008
ganD. Ben Rees
A Warrior’s Tale – Dai Smith
Brodor o’r Pandy yn Sir Fynwy oedd Williams, a’i deulu o’r Gororau, a chafodd ei fagu ar ffin hanesyddol gyda Lloegr.
23 Gorffennaf 2008
Becker-gate……a mwy
Yr ail beth fydd yn cael ei gofio am y bencampwriaeth yw’r ffaith i’r pedair prif ddetholyn yng nghystadleuaeth y merched golli mor gynnar.
23 Gorffennaf 2008
ganDot Davies
Bro a Bywyd Kyffin
Hawdd ydi dychanu’r math o Gymry goludog sy’n prynu lluniau Kyffin wrth y llath – yn enwedig y rheiny nad oes ganddyn nhw’r chwaeth na’r hyder i brynu gweithiau affliw o neb arall heblaw am Kyffin.
23 Gorffennaf 2008
Tsieina a’r Byd
Bedair blynedd yn ôl yn Athen, roedd y campfeydd yn dal i gael eu hadeiladu fis cyn dechrau’r gemau Olympaidd.
23 Gorffennaf 2008
ganGeraint Owen
Brendan Behan, Rhodri Glyn a Realpolitik
Nid dyma’r tro cyntaf i ffigyrau blaenllaw yn y Blaid ddefnyddio colofnau Golwg i bregethu efengyl undod a disgyblaeth.
23 Gorffennaf 2008