Chwefror 2013

Mae dyddiadur dechrau blwyddyn y Dyn Mynd a Dwad yn cofnodi ei fod eisoes eleni wedi ymddiddori yn rhywioldeb y Frenhines Fictoria ac wedi tynnu cerddorion i’w ben.Ar ôl dychwelyd o Fôn i’r brifddinas i groesawu’r Flwyddyn Newydd, cefais hi’n anodd ailafael yn fy ngwaith. Profiad digon cyffredin reit siwr. Mae gen i domen o waith ysgrifennu ac mae’r dyddiad y cytundebais i’w gwblhau yn dod yn nes ac yn nes. Ar ben hynny mae gen i ddau arholiad morwrol i’w sefyll mewn rhyw dair wythnos. Yn lle torchi llewys a mynd ati rhag blaen dwi’n gwneud pob dim ond agor y cyfrifiadur. Gwyliaf ffilmiau ‘Carry On’ yn y pnawniau. Gwnaf unrhyw beth a phopeth i ohirio gweithio.

Wrth ymateb i’r hyn a ddatgelodd y Cyfrifiad am sefyllfa’r iaith Gymraeg mae Athro Gwleidyddiaeth Cymru a Chyfarwyddwr Canolfan Llywodraethiant Cymru, Prifysgol Caerdydd, yn tynnu cymhariaeth annisgwyl rhwng gweithredoedd yn Llyn a Belffast. Mae’n cychwyn efo llinell o farddoniaeth gyfoes, llinell y bydd yn ychwanegu ati ar derfyn ei ysgrif. "Gwell Cymraeg slac na Saesneg slic…"

Colofn newydd yw hon i ymddangos bob yn ail gyda cholofn Gareth Miles, lle bydd y ddau awdur yn dweud eu dweud am y byd a’i bethau. Fel cyn-brifathro ysgol uwchradd yn y gogledd, rhai o ryfeddodau byd addysg yng Nghymru sy’n mynd â bryd colofnydd y mis hwn.  

Mae’r pethau rhyfeddaf yn gallu peri i benodau o’n gorffennol a aeth yn angof lamu’n eglur yn ôl i’r meddwl. Pwy fyddai wedi dychmygu am eiliad y byddai sgandal y byrgars a wnaed â dogn helaeth o gig ceffyl yn dod â ddoe yn ôl i mi? Ac nid i mi yn unig. Cefais sgyrsiau atgofus dros y dyddiau diwethaf efo tri o’m cyd-bererinion o’r dyddiau pell-yn-ôl hynny pan oeddem yn ifanc yng Nghaerdydd yn saithdegau’r ganrif ddiwethaf.

Tua chwe mis yn ôl, mi wnes i ganfod fy hun mewn oedfa capel. Be’ di’r big dîl, meddach chi. Wel, mi ges i fy magu gan anffyddwyr, ches i mo ’medyddio, wnes i ddim bedyddio fy mhlant, a tan chwe mis yn ôl yr unig droeon imi fod mewn capel oedd i fynychu priodas neu angladd.