Cymdeithas groesawus?

Mae eleni yn 45 o flynyddoedd union ers i Jose Cifuentes gyrraedd Cymru. Gydag ef roedd ei gymar, ei compañera, Maria Cristina a’u merch fach flwydd oed. Roedd y teulu ar ffo o Chile ac yn dianc rhag unbennaeth greulon y Cadfridog Pinochet. A hwythau’n fyfyrwyr yn llawn delfrydiaeth a gobaith ar ddechrau’r 1970au pan etholwyd yr Arlywydd Salvador Allende a’i lywodraeth asgell-chwith flaengar yn eu mamwlad, erbyn 1973 – pan ddaeth coup milwrol Augusto Pinochet – roedd eu breuddwydion yn deilchion a’u bywydau hwy a miloedd ar filoedd o’u cyd-wladwyr mewn peryg oherwydd eu daliadau gwleidyddol. Roedd Jose a Cristina yn rhan o genhedlaeth ifanc o ymgyrchwyr, wedi eu cyffroi gan yr addewid o newidiadau a chyfiawnder cymdeithasol a oedd yn sylfaen i lywodraeth sosialaidd Allende; roedden nhw’n weithgar mewn cymunedau difreintiedig. Yn llygaid milain byddin Pinochet, fodd bynnag, roedden nhw a’u tebyg yn fygythiad i’r wladwriaeth, yn Gomiwnyddion, ac roedd yn rhaid eu cosbi. Ac yntau’n ddyn ifanc yn ei ugeiniau cafodd Jose ei garcharu yn Chile cyn llwyddo i adael y wlad a chael noddfa fel ffoadur gwleidyddol yn Abertawe yn 1977.