Dyrchafaf fy llygaid

Artist, bardd ac ysgrifwr o dras Cymreig oedd David Jones (1895–1974). Er iddo gael ei eni yn Swydd Gaint, un o Dreffynnon yn Sir Fflint oedd ei dad ac uniaethodd yntau fwyfwy â’i wreiddiau Cymreig wrth ddatblygu fel bardd ac fel arlunydd. Mae arddangosfa sylweddol o’i waith celfyddydol sydd i’w gweld yn Aberhonddu ar hyn o bryd yn tystio i un wedd benodol ar hynny. Mae Rhythmau’r Bryniau: David Jones + Capel-y-ffin yn Y Gaer yn cynnwys oddeutu 70 o baentiadau a lluniadau ac yn canolbwyntio ar y gwaith a greodd yn sgil ei ymweliadau estynedig â’r pentref bychan ar gyrion Bannau Brycheiniog. Rhwng Nadolig 1924 a haf 1928 ymunodd David Jones ar sawl achlysur â chymuned y cerflunydd a’r dylunydd teipograffeg Eric Gill yn yr hen fynachlog yng Nghapel-y-ffin. Roedd y cyfnod hwn yn drobwynt allweddol yn natblygiad yr artist. Yn ôl y cyflwyniad ar un o banelau’r arddangosfa, ‘Cyffrowyd Jones gan “rythmau’r bryniau” a “gwrth-rythmau” yr afonydd a dechreuodd luniadu gydag ysgafnder a llyfnder newydd.’