Heddlua 1969

Y dydd o’r blaen, roedd fy nghyfaill O.P. Huws o Ddyffryn Nantlle yn sôn wrthyf am ei atgofion am y tri mis a arweiniodd at arwisgo darpar frenin Lloegr yng Nghastell Caernarfon yng Ngorffennaf 1969, a gwnaeth hynny imi ystyried o ddifri beth oedd cost y mesurau ‘diogelwch’ a roddwyd yn eu lle cyn y seremoni ofer honno, a beth mewn difri oedd eu pwrpas. Roedd OP yn un o nifer o genedlaetholwyr ar hyd a lled Cymru a ddewiswyd gan yr awdurdodau fel rhai i gadw golwg arnynt, a gosodwyd byddin o blismyn o Loegr ar waith i’w canlyn bob awr o’r dydd a’r nos gydol y tri mis cyn y seremoni frenhinol. Roedd OP ar y pryd yn berchen ar ffatri gywion ieir yn Nebo (roedd Nebo yn fangre o bwys cyn i Manon Steffan Ros ei anfarwoli). Mae Nebo yn nodedig am y waliau cerrig uchel sy’n amgylchynu pob cae, a chan fod OP yn byw yn y ffermdy ger y ffatri, roedd y waliau hyn yn gwneud gwaith plismyn yr Arwisgo yn dipyn mwy anodd.