Israel a Hamas – trais yn magu rhagor o drais

Gall Israel gyda’i lluoedd arfog pwerus ymddangos yn drahaus, ond eto gwlad gymharol fechan yw hi. Dan yr wyneb, dyma genedl na all fyth gymryd diogelwch yn ganiataol, ac mae ansicrwydd seicolegol yn greiddiol i’w phobl. Roedd cyrch cwbl annisgwyl Hamas arni ar 7 Hydref yn ergyd ysgytwol nid yn unig oherwydd dull a modd a graddfa’r lladd, a’r ergyd i effeithlonrwydd gwasanaethau cudd Israel, ond hefyd am ei fod wedi ailagor hen, hen glwyfau. Holl bwrpas sefydlu Gwladwriaeth Israel oedd rhoi terfyn ar y delweddau o blant a phobl Iddewig ddiniwed yn cael eu portreadu fel dioddefwyr diamddiffyn. Mae cyrch Hamas wedi dwyn i gof y pogromau yn erbyn Iddewon ar hyd y canrifoedd, yn arwain at yr Holocost. Mae’r colledion dynol mewn rhyfeloedd ac ymosodiadau terfysgol yn y wlad ers 1948, wrth gwrs, wedi dyfnhau obsesiwn yr Israeliaid gyda diogelwch. Dyma gefndir ymateb Israel i’r cyrch, ond mae tri phrif gymhelliad arall i’w hystyried.