Merched yn eu geiriau eu hunain

Yn neunydd hysbysebu a thaflen yr arddangosfa ‘Medieval Women: In Their Own Words’, a agorodd yn y Llyfrgell Brydeinig ganol Hydref, mae’r curaduron yn datgan bod y gweithiau ysgrifenedig gan ferched a welir ynddi yn ‘dweud hanes merched canoloesol, yn eu geiriau eu hunain’. Ac yn sicr mae yma ddeunydd, a lleisiau, sy’n cyfrannu llawer at ein dealltwriaeth o fywydau merched y cyfnod, ond nid yw’r disgrifiad yn cyfleu hanner y cyfoeth sydd i’w weld yn yr arddangosfa syfrdanol a chyfareddol hon. Ar ddechrau’r arddangosfa, gwelwn ddetholiad o lawysgrifau sy’n tynnu’r themâu sydd i ddod at ei gilydd. Mae yma lyfrau a gweithiau gan enwau mawr: Hildegard o Bingen, oedd yn lleian, cyfansoddwr ac ysgolor; a Christine de Pizan, yr awdur proffesiynol cyntaf o Ffrainc. A dyna sefydlu dwy thema bwysig – merched fel awduron, a merched a chrefydd, o’r cychwyn. Ond cyferbynnir y rhain â gweithiau llai adnabyddus, er enghraifft, llythyr gan Alice Crane – sy’n anhysbys ar wahân i’r llythyr – at ei ffrind agos Margaret Paston. Dyma ferched yn byw bywyd bob dydd.