Mwy tosturiol na Kate

Rhwng 1933 ac 1943 cyhoeddodd Elena Puw Morgan dair nofel i oedolion – pob un o’r tair yn enillwyr gwobrau o bwys yn Eisteddfodau Cenedlaethol y cyfnod. Mae rhywun yn gresynu’n fawr nad ysgrifennodd ragor. Nansi Lovell: Hunangofiant Hen Sipsi oedd y gyntaf ohonynt, ac fel y gwelwyd wedyn yn Y Wisg Sidan ac Y Graith, mae yma nofelydd greddfol: un sicr ei chyffyrddiad wrth lunio golygfeydd cofiadwy a chanddi’r gallu i greu cymeriadau gafaelgar, i gydbwyso sgwrs a naratif yn ddramatig, ac i yrru plot yn hyderus a diwastraff yn ei flaen. Mae’r nofel, sydd newydd ei hailgyhoeddi gan Wasg Honno, yn dyst i ddiddordeb yr awdures mewn pobl o bob math – yn yr achos hwn yn niwylliant carfan o’r gymdeithas a oedd yn dra gwahanol i’w chefndir llengar ac anghydffurfiol ei hun. Ffrwyth ymwneud Elena Puw Morgan â’r sipsiwn Romani a ymwelai â’i bro enedigol yng Nghorwen yw’r nofel, ac mae ei rhan gyntaf yn bortread cofiadwy o fyw a bod ‘Hen Deulu’ Abram Wood ar ddechrau’r 20g.