‘Ni chrwydraf, nid af o dŷ’

Ydynt, mae geiriau Dafydd ap Gwilym yn addas y dyddiau hyn. Ac wedi treulio’r mis diwethaf yn meudwyo yn fy nghell (ac eithrio’r sleifio ofnus dyddiol o lech i lwyn, gan osgoi pobl fel y pla (llythrennol!), ni allaf ond ategu un arall o feirdd yr Oesoedd Canol, yr apocalyptaidd Siôn Cent: ‘A pha fyd hefyd yw hwn?/ …Byd rhyfedd’. Rhyfeddol o ryfedd! Fel bod yn un o nofelau Stephen King, neu ddisgyn gydag Alys trwy’r drych i fyd hollol od a swreal. A’r cyfan oherwydd firws sy’n rhy fychan i’w ddirnad. Wrth gwrs bu dynoliaeth yma o’r blaen. Lladdwyd traean o boblogaeth Ewrop gan y Pla Du rhwng 1347 ac 1350, a bu hwnnw, a’i gefndryd, ar sawl ymweliad â ni dros y canrifoedd. Y gwahaniaeth bryd hynny oedd y gred mai barn Duw ydoedd. Lladdodd ffliw 1919, wedyn, tua 50 miliwn trwy’r byd. Ond mae hi heddiw yn 2020, a ninnau’n feistri ar ein byd, a’r tu hwnt iddo. Eto, dydi pethau ddim wedi newid fawr ddim ers 1350.