O’r paned i’r piano – ysbrydoliaeth y bag te

Dyma ddeffro mewn tŷ yn Acton Gate, Wrecsam. Roeddwn i tua deg oed, yn y 1970au cynnar. Sylwais ar fy nhad bedydd yn ei lusgo’i hun o’i stydi ben bore ac arogl mwg pibell yn llenwi’r tŷ. ‘Dwi’n mynd i ’ngwely,’ oedd geiriau Islwyn Ffowc Elis, oedd wedi bod wrthi drwy’r nos yn ymlafnio a dim byd wedi deillio o’i sgrifbin. Dyna un atgof sydd gen i o’r gŵr a’r llenor yr oeddwn i â’r fath feddwl ohono. Peth arswydus ydi’r ‘clo creadigol’ i unrhyw un sy’n sydyn iawn yn methu â chreu. ‘Stwmp sgwennu’ ydi’r term a ddefnyddiodd yr awdur Mared Lewis am y ‘writer’s block’. Mi ddaeth Islwyn drwyddi, er ei fod ar y pryd yn mynd trwy gyfnod mor anodd nes ei fod yn anobeithio am ysgrifennu unrhyw beth arall byth. Cafodd y cerddor a’r cyfansoddwr Owain Llwyd brofiad nid annhebyg i hynny llynedd, ac eto i gyd y mae newydd ryddhau ei greadigaeth ddiweddaraf, sef albwm o’r enw Tea Bag Scores.