Pa beth yw ‘dyn a ‘dynes’?

Beth amser yn ôl ymwelodd cyfaill i mi ag oriel gelf ffasiynol yn Efrog Newydd. Gan deimlo galwad natur, ymlwybrodd tua’r lle chwech. Ac yno, wynebodd ddewis. Ar y drysau, yn ogystal â’r symbolau cyfarwydd o ddyn ag ysgwyddau llydan a dynes mewn sgert drionglog, roedd neges a’i synnodd yn arw. Neges i’r perwyl hwn: ‘Er bod yr arwyddion traddodiadol ar y ddau ddrws hwn, mae croeso i chi fynd i mewn drwy’r drws sy’n gydnaws â’r modd yr ydych chi’n diffinio eich rhywedd’. A dyna lle cafodd fy nghyfaill ei epiffani. ‘Ie,’ meddai wrtho’i hunan, ‘dyna pam yr enillodd Trump’. Yn hyn o beth, roedd e’n adleisio pryderon sawl un ar y Chwith yn America fod y pwyslais ar hawl unigolyn i ddewis ei hunaniaeth a’i arddel ymhobman wedi tyfu ar draul ymdrin â materion bara menyn sy’n berthnasol i drwch y boblogaeth.