Rheol Gymraeg yr Eisteddfod

Er fy mod yn llwyr gefnogi hawl artistiaid i’w mynegi eu hunain drwy ba bynnag gyfrwng sydd orau ganddynt, mae’r drafodaeth ynglŷn â rheol iaith yr Eisteddfod wedi mynd yn ddiangen o hyll. Holl bwynt yr Eisteddfod ydi dathlu’r Gymraeg a’i diwylliant. Does dim dwywaith nad oes gan yr artistiaid sydd dan sylw a’u celfyddyd le pwysig o fewn y diwylliant hwnnw. Mae eu hangen nhw, ac mae eu mynegiant artistig organig a gonest yn gwneud y celfyddydau Cymraeg yn hygyrch i gynulleidfaoedd na fyddai darpariaeth arferol yr Eisteddfod, efallai, yn taro tant â nhw. Mae gan artistiaid hawl i wrthod cyfaddawdu ar eu hegwyddorion, ond nid gwneud i’r Eisteddfod gyfaddawdu ar fater ei hunaniaeth yw’r ateb. Mae’r awgrym y dylid cael gwared â’r rheol iaith, neu ei haddasu i fodloni artistiaid sy’n penderfynu peidio â pherfformio’n bennaf drwy gyfrwng y Gymraeg, yn ateb gorsyml a diffygiol i broblem gymhleth.