Rhwng Pont Trefechan a’r byd – cofio Gareth Miles

O glywed Gareth yn siarad go brin y byddai unrhyw un yn tybied bod cysylltiad rhyngddo a Phont-rhyd-y-fen, ond o’r cwm deheuol hwnnw yr hanai ei dad. Yn Waunfawr, Arfon, sef pentref genedigol ei fam, lle daeth ei dad yn feddyg, y magwyd Gareth. Ar ôl cael addysg uwchradd yng Ngholeg Llanymddyfri a graddio mewn Saesneg o Goleg Prifysgol Bangor, treuliodd flwyddyn yn gynorthwyydd mewn ysgol yn Bordeaux. Dychwelodd o Ffrainc yn hallt ei feirniadaeth o’i himperialaeth, yn benodol yn Algeria, ac yn glir a chroyw ei ddirmyg o ymarweddiad balch ac uchelgais faterol ei bourgeoisie. Yn ôl yng Nghymru, yn ystod y flwyddyn a dreuliodd yn cymhwyso i fod yn athro yn Adran Addysg Coleg Aberystwyth, dechreuodd weithredu dros yr iaith. Gwelodd ei gyfle pan dderbyniodd wŷs uniaith Saesneg am roi pàs i ffrind ar groesfar ei feic.