Saunders a fi

Fe gefais i e-bost annisgwyl yn ddiweddar gan Gwilym Dafydd, hyrwyddwr Y Dinesydd, papur bro Caerdydd, y cyntaf un o bapurau bro Cymru. Ymddangosodd y rhifyn agoriadol hanner can mlynedd union yn ôl gan ysbrydoli gwirfoddolwyr ar hyd a lled Cymru i fynd ati i gyhoeddi trigain neu ragor o deitlau cyffelyb bob mis, pob un yn llawn newyddion a hanesion lleol. A phob un yn y Gymraeg yn unig. Normaleiddio’r defnydd o’r Gymraeg – nid fod jargon o’r fath yn cael ei ddefnyddio yn y 1970au cynnar – oedd pwrpas pennaf y papurau bro. Rhan oedden nhw’n bendifaddau o’r ymchwydd mewn ymwybyddiaeth o Gymreictod. Ac er mai Caerdydd ddaru fraenaru’r tir, yn y Fro Gymraeg – endid ystyrlon bryd hynny, i raddau nad ydyw bellach – y gwelwyd cynnydd aruthrol mewn dim o dro yn y cyhoeddiadau hyn.