Y Ddynes Haearn a’i chysgod sy’n parhau

Mae gan y rhan fwyaf ohonom ymlyniad arbennig at ddegawd ein plentyndod – ein milltir sgwâr mewn amser. I mi, y 1970au ydoedd – degawd y Raleigh Chopper, tri Phab mewn un flwyddyn, ac ethol gwraig yn Brif Weinidog. Nid unrhyw wraig chwaith, ond un a roddodd ei stamp ar y wlad yn y modd mwyaf pendant posibl, a ninnau, licio neu beidio, yn byw yn ei chysgod o hyd. Roeddwn i a’m ffrindiau eisoes yn lled gyfarwydd â Margaret Thatcher pan gamodd hi drwy ddrws Rhif 10 am y tro cyntaf. Hi a gâi’r bai am ein hamddifadu o laeth yn yr ysgol. Parhaodd ei henw drwg fel ‘lleidr llefrith’ am flynyddoedd maith, a dod yn rhan o’r chwedloniaeth yn ei chylch fel lladmerydd economeg ddidostur. Ond nid ei heconomeg yw fy nhestun yma. Yn hytrach, hoffwn fwrw golwg ar bedwar pwnc mwy cymdeithasol neu ddiwylliannol eu naws: arweinyddiaeth, snobyddiaeth, hunaniaeth ac, wrth gwrs, Ewrop.