Tsieina – aeth y byd yn fwy peryglus

Darllen am ddim

Bu’n fis gofidus. Llongau rhyfel UDA a Tsieina yn sgyrnygu ar ei gilydd ym Môr De Tsieina a’r Ysgrifennydd Gwladol, Mike Pompeo, yn dweud ei bod hi’n ‘hanfodol ein bod yn taro’n ôl yn erbyn bygythiad y Blaid Gomiwnyddol Tsieineaidd’; Tsieina yn mynnu eto mai rhan o Tsieina yw Taiwan, a’r ynys honno’n ethol arlywydd sy’n gwrthod yr honiad hwnnw’n llwyr ac yn cryfhau ei luoedd arfog er mwyn gwarchod ei annibyniaeth; llywodraeth UDA yn ‘arswydo’ wrth weld y cynnydd yn arfau niwclear Tsieina; cyllideb byddin enfawr Tsieina yn cynyddu ‘yn wyneb bygythiadau UDA’; uchel swyddogion yr Undeb Ewropeaidd yn rhybuddio ynglŷn â pherygl ein dibyniaeth economaidd ar Tsieina; Prydain yn dilyn llwybr UDA ac yn gwahardd cwmni Tsieineaidd Huawei rhag bod yn rhan o’i rhwydweithiau 5G rhag i lywodraeth Tsieina eu defnyddio i glustfeinio ar gyfrinachau’r wlad; Trump yn bygwth atal teithebau i bob aelod o Blaid Gomiwnyddol Tsieina a’u teuluoedd ac yn bwrw ergyd lem i economi Hong Kong trwy ddiddymu ei statws masnachu arbennig efo’r UD.

Maddeuwch y catalog hwn ond dim ond wrth ystyried y pethau hyn, ac eraill, gyda’i gilydd y mae rhywun yn sylweddoli lle cymaint mwy peryglus yw’r byd erbyn hyn nag ydoedd cyn Covid-19.

Cyn Covid, roedd Tsieina eisoes yn ceisio adfer ei safle yn y byd ac adfer ei lle fel y wlad fwyaf grymus yn nwyrain Asia. Bellach, a hithau’n ymddangos fel petai hi wedi trechu’r firws, tra mae pwerau mawr y Gorllewin yn cloffi, mae’r blys i adennill ei lle haeddiannol yn gryfach fyth. Ond mae hynny’n ennyn yr adwaith mwyaf gwrth-Tsieineaidd a welwyd yn y Gorllewin ers cyn y 1970au.

Pam y mae dymuniad Tsieina i weld ei dylanwad yn y byd yn adlewyrchu ei maint a’i heconomi yn peri’r fath adwaith yn y Gorllewin?

Wrth i’r entente rhwng y Gorllewin a Tsieina ddatblygu, roedd yna hyder tawel ymhlith arweinyddion y Gorllewin y byddai datblygiad economaidd Tsieina yn cyd-fynd gyda phroses o ymdebygu fwyfwy i’r Gorllewin yn ddiwylliannol. Teimlid y byddai hi’n troi cefn ar rai o’i harferion llai ‘gwaraidd’. Ac wrth iddi fabwysiadu ffyrdd y Gorllewin byddai’n fwy parod i dderbyn trefn, a sefydliadau, rhyngwladol, wedi’u llunio ar lun a delw’r Gorllewin.

Bellach, gwelwyd mai ffantasi hunandybus oedd yr hyfdra hwn ar ran y Gorllewin. Wrth imi droedio palmentydd dinas lewyrchus Foshan mae’n amlwg fod y gwahaniaeth materol wedi diflannu a’r llewyrch economaidd i’w weld ym mhrysurdeb y bariau a’r siopau a’r adeiladau ysblennydd. Ond dan yr wyneb, mae byd-olwg pobl Foshan yr un mor Tsieineaidd ag y bu erioed.

Ymddengys fod arweinyddion y Gorllewin wedi sylweddoli eu ffwlbri a’u bod nhw’n awr yn dychryn wrth weld Tsieina yn mynnu ei lle. Tydi’r esblygiad tuag at ffordd o feddwl orllewinol ddim wedi digwydd ond mae’r chwyldro economaidd wedi llwyddo, a’r adferiad wedi Covid eisoes i’w weld tra mae Ewrop a’r UD yn straffaglu i’w reoli. Mae Tsieina’n fwy hyderus nag y bu ers canrif a hanner a does gan y Gorllewin ddim syniad sut i ymdopi. Mae’r ddwy wlad fwyaf pwerus benben â’i gilydd, a’r cyhuddiadau a’r bygythiadau’n hedfan yn ôl ac ymlaen dros y Môr Tawel. Ym mis Mehefin lladdwyd tua hanner cant o filwyr Tsieina ac India mewn ysgarmes yn y tiriogaethau ar y ffin sy’n cael eu hawlio gan y naill wlad a’r llall. Y gwir arswydus yw y byddai’n cymryd llai na hynny i ddechrau rhyfel petai ysgarmes o’r fath rhwng llynges Tsieina a llynges UDA ym Môr De Tsieina.

Karl Davies
Awst 2020