Mawrth 2009 / Rhifyn 554

Cymru las?

Richard Wyn Jones

Mae ymchwil newydd herfeiddiol yn awgrymu mai dinistr a gwae sy’n aros Llafur yng Nghymru pan ddaw’r etholiad cyffredinol nesaf. Ond pwy fydd yn disodli Llafur? Mae’r ateb yn syfrdanol...

Richard Wyn Jones
Mwy

Twr Ifori? Nid bellach

Gruffydd Aled Williams

Newid parhaus fu hanes addysg brifysgol yn y cyfnod diweddar. Yma, codir rhai cwestiynau sylfaenol ynghylch y chwyldro a fu gan un sydd wedi ymddeol yn ddiweddar fel Athro’r Gymraeg yn Aberystwyth.

Gruffydd Aled Williams
Mwy

Ambell bwl o chwerthin

Alun Ffred Jones

‘Pan fydda I’n codi yn y bore, mi fydda i’n mynd draw at y ddes

‘Ambell bwl o chwerthin...’

Cofio Wil Sam

Alun Ffred Jones
Mwy

Cwlt y Bydiaid

Chris Cope

Efallai nad ydych chi wedi sylwi eto ar gwlt newydd a ddaeth i’r amlwg yng Nghymru yn ddiweddar, sef Y Bydiaid. Nhw yw’r Cymry ffyddlon sy’n credu y bydd Dyddiol Cyf yn eu harwain i Wlad yr Addewid lle ceir papur newydd dyddiol Cymraeg.

Chris Cope
Mwy

Cofio '79 - Beth Petai......?

John Davies

Beth petai Cymru wedi dweud ‘Ie’ yn 1979?
Ar 26 Chwefror 1979, dridiau cyn cynnal y refferendwm ar ddatganoli, cyhoeddodd y Western Mail lythyr gan Saunders Lewis; ac yntau’n 86 oed dyna oedd ei ymyriad olaf yng ngwleidyddiaeth Cymru. O gofio ei sylwadau sarhaus yn y 1950au ynglyn â’r ymdrechion i sicrhau ymreolaeth trwy ddeiseb, o’r braidd iddo fod yn frwd ynglyn â chynulliad a gynigwyd gan lywodraeth Lafur. Ceir yng nghofiant Robin Chapman awgrym mai gweithred groes graen i S.L. oedd llunio’r llythyr. Ond mae ei gynnwys yn hynod ddiddorol.

John Davies
Mwy

Carol, Harry a ni – wynebu ein hiliaeth

Beca Brown

Mae o wedi gwisgo lifrai Nazi i barti gwisg ffansi, wedi cyfeirio at ei fêt yn y fyddin fel ‘Paki’, ac mae’r Tywysog Harry mewn dwr poeth unwaith yn rhagor am ddweud wrth ddigrifwr ‘stand-up’ nad ydi o’n swnio fel ‘a black chap’.

Daw hyn oll yn dynn ar sodlau ‘Gollygate’ wrth gwrs, lle y collodd Carol Thatcher ei swydd yn cyflwyno The One Show am iddi beidio ag ymddiheuro am gymharu chwaraewr tennis croenddu â’r ddoli a fu’n symbol anghysurus ers cyhyd o orthrwm y caethweision. Bu anghytuno am union natur yr hyn a ddywedodd hi – ai dweud ei fod yn debyg i Gollywog ynteu ei fod o’n Gollywog wnaeth hi? A bu llawer o drafod ar yr amgylchiadau yr oedd hi ynddyn nhw pan wnaeth hi’r gymhareb, os mai dyna oedd o – ydi Ystafell Werdd y BBC byth yn medru bod yn ‘breifat’? A bu dadlau chwyrn am y ‘PC brigade’, a’r dybiaeth ei fod wedi mynd dros ben llestri.

Beca Brown
Mwy

Golygyddol - Hawliau dynol a’r Cymry Cymraeg

Dyfrig Jones

Trwy sôn am yr ‘hawl’ i siarad Cymraeg, mae’r mudiad cenedlaethol mewn perygl o anghofio beth yw gwerth ein hawliau dynol sylfaenol.

Dyfrig Jones
Mwy