Gwlad yn llifeirio o ewros ac ewros

Yn 2016 fe fathwyd y term ‘leprechaun economics’ gan yr economegydd Americanaidd Paul Krugman i ddisgrifio’r twf aruthrol yn GDP Iwerddon (sef gwerth nwyddau a gwasanaethau) y flwyddyn honno. Doedd y ffigyrau ddim yn adlewyrchu cyflwr go iawn yr economi, meddai Krugman, ond yn hytrach roedden nhw’n seiliedig ar hud a lledrith cwmnïau rhyngwladol oedd yn defnyddio Iwerddon fel ‘hafan trethi’. Fe ddatgelwyd yn ddiweddarach mai gweithgareddau cwmni Apple oedd yn gyfrifol am y ‘twf’ yma: yn y bôn roedd Apple yn lleoli ei holl elw rhyngwladol yn Iwerddon. Oherwydd hynny, dan y rheolau trethu, doedden nhw’n talu dim treth o gwbl bron. Bellach mae rheolau trethu rhyngwladol yn cael eu newid i geisio gwneud yn siŵr fod cwmnïau fel Apple yn talu treth ddyladwy ym mhob gwlad lle mae eu nwyddau neu eu gwasanaethau ar gael. Ond mae’r leprechaun bach yn styfnig tu hwnt. Mae economi Iwerddon yn dal i ffynnu – ac nid hud a lledrith ydi’r cyfan o bosib.