O’r Alban – Lawr â fo
Rhai garw ydan ni’r Albanwyr am ddathlu. Nid dathlu’r gwyliau amlwg yn unig – y Nadolig a Hogmanay. Dyw hynny ddim yn ddigon. Rhaid cychwyn ar 30 Tachwedd, Dydd Gwyl Andreas, ein nawddsant. Daliwn ati’n ddygn dros wyl y Geni a’r Flwyddyn Newydd hyd at 25 Ionawr. Honno yw Noson Burns. Fiw anghofio’n bardd cenedlaethol, siwr iawn! Dyna i chi ddau fis o ddathlu mawr ac yfed mwy. Mae yfed yn rhan o’n gwead cenedlaethol. A wyddoch chi am genedl arall ar wyneb daear sydd wedi rhoi ei henw i un o’r gwirodydd mwyaf poblogaidd yn y byd? Mae’r Rwsiaid yn llowcio fodca wrth y galwyn, ond chlywch chi neb yn cyfeirio at y gwirodyn arbennig hwnnw fel ‘Rysian’! Ond mae pobol ar bum cyfandir yn gofyn am boteleidiau o Scotch.
20 Rhagfyr 2010
“Nid yn ofer y bu’r brwydro…” – gobeithio
‘Ar ôl sicrhau ein hannibyniaeth oddi wrth Brydain a’r rhyddid i reoli ein gwlad ein hunain,’ meddai’r Irish Times (papur sydd, gyda llaw, ymhell o fod yn weriniaethol o ran ei draddodiad – Unoliaethol a Phrotestannaidd oedd yr Irish Times yn hanesyddol), ‘rydym yn awr wedi ildio ein sofraniaeth i’r IMF a’r Comisiwn.’
18 Rhagfyr 2010
Iaith Fyw?
Yn ystod mis rhagfyr bydd Gweinidog Treftadaeth Cymru yn cyhoeddi strategaeth newydd ar gyfer yr iaith Gymraeg. Yma mae o’n amlinellu ei weledigaeth mewn perthynas â dyfodol y Gymraeg. Gadewch i ni ddechrau gydag ystadegau moel. Bob blwyddyn mae 3,000 yn llai o bobol yn siarad Cymraeg yng Nghymru. Dyma’r ffaith sobreiddiol yn ôl ymchwil gan Fwrdd yr Iaith Gymraeg. Ac, o ystyried bod mwyafrif y rhai hynny yn debygol o fod yn bobol hyn a fagwyd yn siarad Cymraeg yn rhugl, a oes rhyfedd bod cynulleidfa S4C, er enghraifft, wedi crebachu dros y deng mlynedd ar hugain diwethaf? Ond, howld on, meddech chi; onid oedd y cyfrifiad diwethaf yn dangos cynnydd yn nifer o siaradwyr Cymraeg? Cywir. Yn 2011 roedd 20.8% yn honni eu bod yn medru’r Gymraeg. Cynnydd ar ffigwr 1991, sef 18.7%. O gyfrif pennau, 582,400 yn 2001. 508,100 yn 1991. Achos dathlu, onide?
18 Rhagfyr 2010
Nid Carwriaeth Ond Partneriaeth Gadarn
Serch hynny, i’r rhai ohonom sy’n ymddiddori yn y pethau hyn, mae’r gwahaniaethau, yn arbennig yn y modd y mae’r ddwy glymblaid yn gweithredu, mor drawiadol nes eu bod yn haeddu trafodaeth.
18 Rhagfyr 2010