Hogia go iawn

Fe dynnodd prifathro Eton nyth cacwn yn ei ben yn ddiweddar drwy awgrymu mai myth yw’r gred gyffredin mai merched yw’r rhai mwyaf emosiynol o’r ddau ryw. Mae o o’r farn fod bechgyn yn fwy emosiynol o lawer, ond eu bod nhw’n methu mynegi eu hemosiynau mor huawdl â merched. Mae o hefyd o’r farn fod y ffordd y mae pynciau’n cael eu dysgu yn yr ysgol y dyddiau yma yn ffafrio cryfderau’r ferch, a bod bechgyn dan anfantais o’r herwydd. Mae hogia yn aml wedi ymddieithrio oddi wrth y broses addysgol erbyn yr ysgol uwchradd, gan nad ydi dulliau dysgu cyfoes yn annog nodweddion gwrywaidd traddodiadol, sef bod yn gorfforol, yn gystadleuol ac yn ymarferol. Mae llai o bwyslais bellach ar ddysgu ffeithiau a rheolau yn gyflym, a mwy ar ddehongli ac esbonio. Mae sgiliau iaith a chyfathrebu yn datblygu’n arafach mewn hogia, ac mae hynny’n eu rhoi dan anfantais yn y system addysg sydd ohoni. Mae cwyn yr arbenigwyr fel a ganlyn: pan mae merched yn methu, mae’n fai ar y system; pan mae bechgyn yn methu, mae’n fai ar y bechgyn.

Nodwedd arall ar lawer o fechgyn heddiw yw eu bod yn llai mentrus wrth groesi’r ffin o blentyndod i fyd oedolyn, gyda nifer yn byw adra tan eu tridegau a thu hwnt, tra mae eu chwiorydd wedi hen hedfan y nyth ac yn mwynhau llwyddiant gyrfaol. Maen nhw hefyd yn profi mwy o drafferthion cymdeithasol na merched. Mae hogia bach yn fwy tebygol na merched o ddatblygu awtistiaeth ac ADHD, ac o fod ar feddyginiaeth i reoli eu hymddygiad. Mae hogia hyn yn fwy tebygol na merched o ddatblygu iselder ysbryd, o’u lladd eu hunain, o ddioddef ymosodiad treisgar, o fod yn gaeth i gyffur ac o fynd i’r carchar. Mae hi’n greisis gwrywdod, a bechgyn heddiw yn tyfu fyny heb wybod pwy ydyn nhw na beth yw eu rôl, mewn byd sy’n disgwyl iddyn nhw fedru gwneud swffle a chodi wal sych.

Ers talwm, pan oedd cymdeithas gyfan yn rhannu’r cyfrifoldeb o fagu plant, doedd dim prinder ffigurau tadol i fod yn ddylanwad da ar hogia ifanc. Yn anffodus does gan lawer o hogia heddiw ddim syniad sut i dyfu’n ddynion, ac i’r rhai sydd heb ffigwr tadol yn y cartref, mae’r prinder athrawon gwrywaidd yn yr ysgol yn gwneud y daith o dyfu’n ddyn yn anos fyth.

Dyna pam ro’n i mor falch o weld Llew Davies o Ysgol Gynradd Cae Top, Bangor, yn codi ar ei draed i dderbyn gwobr ‘Pride of Britain’ y mis diwethaf. Dyma athro ifanc sy’n medru ysbrydoli plant. Gyda’i agwedd ymarferol tuag at addysg gynradd – dyma ddyn sy’n adeiladu ceir rasio gyda’i ddisgyblion – mi fyddai hogia bach drwy’r wlad yn elwa o gael athro tebyg iddo. Nid bod athrawon gwrywaidd yn ddim gwell na rhai benywaidd, ond maen nhw’n cynnig rhywbeth gwahanol, ac mae plant – nid dim ond hogia – ar eu hennill o gael dylanwad y ddau ryw ar eu taith drwy’r ysgol. Mae bechgyn yn cael eu gweld fel problem. Maen nhw’n fwganod mewn cymdeithas sy’n gweld haid o lafnau ifanc yn fygythiad ac yn destun braw. Ond os mai pobol ifanc yw ein dyfodol, mae hanner y rheini’n fechgyn, ac mae’n bryd inni ddechra dod i’w deall yn well.